Kiến trúc hệ — ba tầng và các điểm chốt của một đơn hàng
Nếu bản đồ tri thức là mặt bằng thì kiến trúc hệ là bản vẽ kết cấu: bản vẽ ấy nói ai được làm gì, đọc gì, và ở chỗ nào thì phải dừng lại xin ý kiến. Trang này trình bày bản khung — khi đồng hành, ba tầng được nạp nội dung thật và người của anh chị ký ở mỗi tầng.
Ba tầng — chúng tôi hay ví với một ngôi nhà, vì cả hai bên đều hình dung được ngay
Một hệ thống chạy được cần đủ ba tầng. Thiếu tầng vai thì AI trả lời như người ngoài. Thiếu tầng tri thức thì trả lời trôi chảy bằng những mảnh chưa ai kiểm. Thiếu tầng quy tắc thì trả lời cả những việc đáng ra phải hỏi người.
| Tầng | Trong ngôi nhà | Trong doanh nghiệp | Nói bằng chuyện người |
|---|---|---|---|
| VAI | ai ở phòng nào | About Me — bản người đứng đầu ký, rồi mỗi phòng một bản kế thừa | như đưa một nhân sự mới vào công ty: nói cho người ấy biết mình là ai, phục vụ ai, việc gì được làm, việc gì không |
| TRI THỨC | đồ đạc để đúng chỗ | tám kho có mã, mỗi kho một sổ, một người giữ | như kho hàng có nếp: tra mã là ra đúng kệ, chưa phải hỏi từng người |
| QUY TẮC | nội quy của nhà | Luật 0 — ba mức: Tuyệt đối · Bắt buộc · Tham vấn | như những điều một người kinh doanh lâu năm không bao giờ làm, nay viết ra để người mới và AI cùng giữ |
Luật 0 — ba mức, để hệ biết khi nào tự làm và khi nào phải hỏi người
Luật 0 là tên riêng của tầng quy tắc. Mỗi quy tắc thuộc đúng một mức, và mức ấy quyết định hành vi của hệ khi gặp tình huống. Bấm từng ô để xem mức đó hoạt động ra sao.
Điều không bao giờ làm và không bao giờ nói với khách. Gặp tình huống thuộc mức này, hệ giữ chặt và không đi tiếp. Ví dụ khung: hứa ngày giao khi tồn chưa được xác nhận.
Việc chỉ được đi tiếp khi có chữ ký của người có thẩm quyền, kèm mã quy tắc. Ví dụ khung: chiết khấu vượt mức đã định cho một đơn.
Tình huống chưa có tiền lệ: hỏi trưởng bộ phận khi còn trong kinh nghiệm chung, hỏi nhà cung cấp khi vượt ra ngoài. Câu trả lời được ghi lại thành quy tắc mới.
Một việc chưa có tiền lệ xuất hiện trong lúc làm. Người phụ trách ghi lại bối cảnh, chưa cần soạn tài liệu.
Trong kinh nghiệm chung thì hỏi trưởng bộ phận; vượt ra ngoài thì hỏi nhà cung cấp.
Người có thẩm quyền chốt, kèm lý do. Lý do quan trọng ngang câu trả lời, vì lần sau bối cảnh có thể khác.
Quy tắc vào kho LUẬT 0 với mã, mức, người ký, ngày. Agent đọc được từ lúc này.
Lần sau gặp lại, hệ dẫn đúng mã. Quy tắc hết phù hợp thì đánh dấu, không xoá — lịch sử là thứ giải thích vì sao hôm nay làm thế.
Sáu điểm chốt — mỗi điểm một người ký, một điều kiện để đi tiếp
Một đơn hàng đi từ lúc khách hỏi tới lúc chăm sóc sau giao. Ở sáu chỗ dưới đây, hệ dừng lại và đòi một điều kiện trước khi cho đi tiếp. Đây là bản khung — số điểm chốt và tên của anh chị được vẽ lại trong buổi đầu tiên theo đúng cách anh chị đang chạy.
Một khách chỉ có một người chăm, dù tới từ kênh nào. Điều kiện đi tiếp: khách được ghi vào sổ kèm kênh và người phụ trách.
Giá lấy từ bảng đang hiệu lực của đúng kênh ấy. Điều kiện đi tiếp: chiết khấu nằm trong mức đã định, hoặc có chữ ký.
Còn hàng hay phải đặt thêm, và thời gian hàng về là bao lâu. Điều kiện đi tiếp: tồn được xác nhận trước khi hứa ngày giao.
Đơn khớp mã, quy cách và bảng giá còn hiệu lực. Điều kiện đi tiếp: đối chiếu đủ mục với xác nhận của nhà cung cấp.
Số lượng và quy cách khớp đơn. Điều kiện đi tiếp: lệch quy cách thì ghi rõ và người phụ trách quyết trước khi nhập.
Công trình sẵn sàng nhận, có người ký nhận, đường vào đủ cho xe. Điều kiện đi tiếp: có xác nhận từ công trình.
Ranh giới AI và người — vẽ bằng từng khâu, không bằng khẩu hiệu
| Việc | Ai làm |
|---|---|
| Tra mã, đọc bảng giá đúng kênh, kiểm tồn trước khi chốt, đề nghị mã thay thế còn hàng, nhắc đơn quá hạn | AI |
| Quyết định về giá và chiết khấu, cam kết ngày giao, nhận đơn khi tồn chưa chắc, ký nhập kho khi hàng lệch quy cách | Người của anh chị — và ở mỗi chỗ ấy hệ giữ chặt |
| Khi không chắc | AI dừng lại và dẫn quy tắc, không đoán tiếp |
Cửa vào
Kiến trúc hệ của doanh nghiệp anh chị được dựng trong tuần 1 và tuần 2, sau khi bản đồ tri thức đã có tên người giữ từng kho. Chỗ nào chưa rõ, anh chị cứ hỏi — chúng tôi trả lời bằng ví dụ từ nghề.
Liên hệ — Hotline · Zalo · EmailĐây là bản khung. Số điểm chốt và ba mức Luật 0 của doanh nghiệp anh chị do người đứng đầu chốt và ký.